Pierwsza pisana nazwa "Mschena" jako nazwa potoku występuje w zapiskach historycznych od 1254 roku. Pierwotna osada powstała w XIV wieku. Przyjmuje się, że w roku 1308 wieś na prawie polskim założyli Cystersi ze Szczyrzyca.
   Pierwszy kościół zbudowano w 1325 roku. Do 1345 roku wieś była własnością królewską, kiedy to Kazimierz Wielki przekazał ją za zasługi Mikołajowi Braciejowi. Dokument z 1365 roku, czyli jeszcze z czasów króla Kazimierza Wielkiego wymienia osadę jako zagospodarowaną. 1400 r. wieś staje się własnością Ratołdów ze Skrzydlnej, a w 1445 roku rodzina Pieniążków ufundowała następny kościół. Ta sama rodzina w roku 1524 przejmuje wieś w posiadanie.
   Kolejne materiały historyczne mówią o dwóch osadach w miejscu dzisiejszej Mszany Dolnej: Królewska Góra (Mieścisko) na pagórku w okolicy obecnego Rynku oraz Mszana nad rzeką Mszanką.
   Od 1595 roku rozpoczęła swą działalność szkółka parafialna. Podczas "Potopu Szwedzkiego"Mszana została splądrowana i prawie cała zniszczona przez wojska szwedzkie (1656 rok). Na przełomie 1768 i 1770 r. działali w Mszanie konfederaci barscy, gdzie drukowali swoje manifesty .Ówczesna Mszana pomimo posiadania typowo miejskiej zabudowy z rynkiem i cotygodniowych jarmarków nie posiadała praw miejskich.
  Wieś wchodziła w skład starostwa nowotarskiego, a następnie do rozbiorów w skład starostwa szczyrzyckiego. Po rozbiorach władze austriackie skonfiskowały dobra dworskie, sprzedając je w ręce prywatne. Do roku 1796 starostą Mszany był kasztelan płocki Ignacy Zboiński, po czym wieś nabył Wodzicki - dziedzic z Poręby Wielkiej.
   W 1846 r. w Galicji wybuchło powstanie chłopskie (rabacja galicyjska) i znów wieś została częściowo zniszczona.
   Od 1850 roku następuje rozwój Mszany, powstał tartak parowy. W 1880 r. czynna była już fabryka mebli giętych i nawozów sztucznych. Rozwinął się handel drewnem. W 1883 przeniesiono sąd powiatowy ze Skrzydlnej wraz z aresztem.
   Dalszy rozwój wsi nastąpił z chwilą uruchomienia linii kolejowej z Chabówki do Lwowa, powstały: kamieniołom i cegielnia. W latach 1891 - 1901 wybudowano pseudogotycki, murowany kościół.
   Położenie Mszany na skrzyżowaniu szlaków komunikacyjnych, dobre warunki klimatyczne oraz walory krajobrazowe spowodowały szybki wzrost ruchu turystycznego. Po 1930 r. rozpoczęła się budowa pierwszych wilii i pensjonatów.
    Podczas II wojny światowej Niemcy wymordowali w Mszanie Dolnej i okolicy około 1100 Polaków i Żydów. Przy ul. Matejki znajduje się cmentarz z grobami i pomnikiem 63 ofiar II wojny światowej, a na osiedlu "Pańskie" zbiorowy grób, zamordowanych tam ponad 900 Żydów. Drugi grób żydowski - 6 osób, mieści się za Gospodarstwem Ogrodniczym.
Na przełomie 1942 i 1943 r. powstał w Mszanie oddział partyzancki AK "Zawisza", wchodzący w skład I Pułku Strzelców Podhalańskich AK. Stoczył on liczne walki z hitlerowcami, głównie w Gorcach.
Wyzwolenie z pod okupacji niemieckiej Mszany i okolicznych miejscowości nastąpiło 27 stycznia 1945 roku.
   Po wojnie ludność wsi trudniła się rolnictwem, rzemiosłem i usługami na rzecz letników. W 1952 roku Mszana Dolna otrzymała prawa miejskie.

tekst na podst. "Rabka i okolice" A. Matuszczyka i E. Trybowskiej

Więcej informacji na temat historii miasta Mszana Dolna na stronieUrzędu Miasta